Buzul denildiğinde akla kilometreler boyunca uzanan beyaz buz kütleleri geliyor. Ancak dünyanın dağlık bölgelerinde gözle görülmeyen başka bir buzul türü daha bulunuyor.
“Kaya buzulları” olarak adlandırılan bu oluşumlarda dev buz kütleleri, taş ve kaya parçalarından oluşan kalın bir tabakanın altında gizleniyor.
Yeni bir araştırma, bu görünmez buzulların tahmin edilenden çok daha büyük miktarda buz barındırdığını ortaya koydu.
Bilim insanlarının hesaplamalarına göre yalnızca ABD’nin Utah eyaletindeki 836 kaya buzulunda yaklaşık 1 milyar ton buz bulunuyor. Dünya genelindeki kaya buzullarında saklanan buz miktarının ise yaklaşık 48 milyar tona ulaştığı tahmin ediliyor.
Dünya genelinde belgelenmiş 51 binden fazla kaya buzulu bulunuyor. Bunların 10 binden fazlası ABD’de yer alıyor.
Ancak geleneksel buzulların aksine bu oluşumları fark etmek oldukça zor. Çünkü buzun üzeri yoğun bir kaya ve moloz tabakasıyla kaplı.
Utah Üniversitesi’nden buzul bilimci Leif Anderson, “Dağların yükseklerinde gevşek kayaların veya molozların üzerinde yürürken ayaklarınızın yaklaşık 36 metre altında buz bulunabileceğini fark etmiyorsunuz.” dedi.
Kayalar bir yandan buzun güneş ışığı ve yüzeydeki sıcaklıktan korunmasına yardımcı olurken diğer yandan bilim insanlarının buz miktarını ölçmesini zorlaştırıyor.
Araştırmacılar bu sorunu aşmak için Utah’taki Timpanogos Dağı’nın eteklerinde bulunan Timpanogos Buzulu’nu inceledi.
Normal buzullarda buzun kalınlığını belirlemek için yer altına nüfuz eden radar sistemleri kullanılabiliyor. Ancak kaya buzullarında taş parçaları radyo dalgalarını dağıttığı için görüntü kalitesi ciddi şekilde bozuluyor.
Bilim insanları bu nedenle farklı bir yönteme başvurdu: Yerçekimi ölçümü.
Gravimetre adı verilen cihazlarla yer altındaki kütle farklılıklarını tespit eden araştırmacılar, kaya ile buz arasındaki yoğunluk farkından yararlandı.
Buzun daha kalın olduğu bölgelerde yerçekimi ivmesinin daha fazla azaldığını tespit eden ekip, bu değişimleri kullanarak yerin altındaki buzun miktarını hesapladı.
Araştırmacılar Timpanogos Buzulu’nun farklı noktalarında toplam 232 ölçüm gerçekleştirdi.
Toplanan veriler, istatistiksel ve modelleme yöntemleriyle birleştirilerek buzulun iç yapısının üç boyutlu görüntüsü oluşturuldu.
Sonuçlara göre Timpanogos Buzulu hacim olarak yaklaşık yüzde 83 buzdan, yüzde 17 ise kaya ve molozdan oluşuyor.
Buz tabakasının ortalama kalınlığının yaklaşık 18,8 metre olduğu hesaplandı.
Timpanogos Buzulu’nun kayalık yüzeyinin altında yaklaşık 1,5 milyon metreküp buz bulunduğu tahmin edildi.
Bu miktar yaklaşık 600 olimpik yüzme havuzunun veya Giza’daki Büyük Piramit’in hacmine denk geliyor.
Ağırlık olarak ise kayaların altında yaklaşık 1,4 milyon ton buz saklanıyor.
Ancak araştırmacılar yalnızca Timpanogos’u hesaplamakla yetinmedi.
Elde ettikleri sonuçları daha önce incelenmiş diğer kaya buzullarının verileriyle birleştirerek, bir kaya buzulunun yüzey alanından içerdiği yaklaşık buz miktarını hesaplayabilen yeni bir yöntem geliştirdiler.
The post Bu şehrin altında 1 milyar ton buz var first appeared on .
